E-posta
Şifre
Şifremi Unuttum
Yeni Üyelik
E-postanızı girerek gündemi izleyebilirsiniz.
Bilgileriniz gizli tutulacaktır.


email marketing


PARÇALI BÖLÜMLER

NASTURİ AYAKLANMASI (7 Ağustos - 28 Eylül 1924)


 


 

 

Nasturiler Süryani mezhebine bağlı Hıristiyan Kürtlerdir. Suriye’den Mısır’a kadar yayılan Nasturiler, Türkiye sınırları içinde Hakkâri bölgesinde yaşamaktaydılar. Nasturi İsyanı doğrudan doğruya İngiltere’nin çıkardığı bir ayaklanmadır. Musul konusunda İngilizlerle yaşanan gerginlik, 19 Mayıs 1924’te İstanbul’daki Haliç toplantısında ele alınır. İngilizler, Musul’daki haklarından vazgeçmek bir yana, bir de Nasturî sorununu ortaya atmışlardır ve Hakkâri’yi de istemektedirler. Toplantı 5 Haziran’da biter. İki ay sonra da ayaklanma başlar.

Nasturiler Hangediği bölgesinde Hakkâri Valisi Halil Rıfat Bey’i yaralayarak tutsak almışlar ve jandarma komutanını öldürmüşlerdir. Nasturilerin İngilizler tarafından ayaklanmaya sevk edildiklerine dair pek çok gösterge ve kanıt vardır. Bunlardan birkaçını sıralayalım:

a) Ayaklanmadan hemen önce Hakkâri bölgesinde İngiliz misyonerleri görülmüştür.

b) Ayaklanmayı bastırmak üzere görevlendirilen Cafer Tayyar Bey’e bağlı 21. Süvari Alayı’na Musul’dan kalkan üç İngiliz uçağı ateş etmiştir.

c) Başbakan İsmet İnönü, Nasturi ayaklanması ile ilgili Mustafa Kemal’e verdiği raporda şunları yazmıştır:
“İngilizlerle vaki olan temasımız, 1. Süvari Tümenini Hazil Suyu batısındaki toplanma yerinden Habur Suyu üzerindeki toplanma bölgesine hareketinde sağ yancı olarak ayırdığı bir bölük süvari ve aşiret erlerinden mürekkep kuvvetin İngilizlerin sınır karakolu yaptıkları Birsivi civarına 12 Eylül 1924’te yaklaştıkları vakit bu karakoldan ateş yemelerine karşılık taarruz ederek karakol erlerini tart etmelerinden ibarettir…  İngilizlere ait Banona Karakolu erleri de merkezi Banona olan ve ordumuza arzı hizmet eden Güli aşiretleri reisi Sadık Ağa tarafından kıtalarımızın gelmesinden üç-dört gün önce ellerinden silahları tart edilmiştir.

ç)
İsyanı bastırmaya giden birliklerden kaçan ve Bitlis Milletvekili Yusuf Ziya’nın kardeşi Teğmen Rıza’nın da aralarında olduğu subaylardan biri Zaho’daki İngiliz birliklerine katılmıştır.

Bir ayrıntı daha belirtelim: “Turkish Petroleum” şirketi 25 Temmuz 1923 günü İngiltere Dışişleri Bakanlığına başvurarak Musul’un Türklere bırakılmamasını istemişti. İngiltere 6 Ağustos 1924 günü Cemiyet-i Akvam’a başvurarak Musul sorununun ele alınmasını talep etmişti. Nasturi ayaklanması bu başvurudan bir gün sonra başladı!

İsyan 28 Eylül günü kesin olarak bastırıldı. İsyanın liderleri Irak’a doğru kaçtılar. İsyanın bastırılmasında kimi aşiretlerden de faydalanıldı.
İsyanın bastırılmasından sonra Genel Kurmay Başkanı Fevzi Çakmak Milli Savunma Bakanlığına bir rapor göndererek, Musul sorununda hâlâ bir belirsizlik olduğunu, İngilizlerin bu konuda çok ısrarcı olduklarını ve bölgeyi karıştırabileceklerini belirterek, yalnız siyasal görüşmelerle yetinilmemesini, savaşa hazır olunmasını istemiştir. Bu raporun yazılmasından üç ay sonra Şeyh Sait İsyanı patlak verdi.



Kaynakça / Skyturkvngenc Bilgisunar(İnternet) Sayfası


 

Bu yazı "6.379" defa okundu.

Yorum Yaz  Arkadaşına Gönder  Sayfayı Yazdır Facebook'e kaydet! Google'a kaydet! MSN'e kaydet! Yahoo'ya kaydet! Add Post to del.icio.us Bookmark Post in Technorati Furl this Post! Spurl'e kaydet! http://reddit.com/submit?url=%url%&title=%title% Wong'e kaydet!
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yazılmadı.İlk yazan siz olun.
Bu Alandaki Diğer Başlıklar
DEMOKRAT PARTİ KRONOLOJİSİ...
MUTKİ AYAKLANMASI (26 Mayıs - 25 Ağustos 1927)
KOÇUŞAĞI AYAKLANMASI (7 Eylül - 30 Kasım 1926)
RAÇKOTAN VE RAMAN AYAKLANMASI (9 - 12 Ağustos 1925)
DERSİM AYAKLANMASI (1937 - 1938)
MENEMEN AYAKLANMASI (23 Aralık 1930)
ŞEYH SAİT AYAKLANMASI (13 Şubat - 31 Mayıs 1925)
AYNACIOĞLU AYAKLANMASI (25 Eylül - 20 Kasım 1921)
ÇERKEZ ETHEM AYAKLANMASI (27 Aralık 1920 - 23 Ocak 1921)
DEMİRCİ MEHMET EFE AYAKLANMASI (1 - 20 Aralık 1920)
KONYA AYAKLANMASI (2 Ekim - 22 Kasım 1920)
İKİNCİ DÜZCE AYAKLANMASI (19 Temmuz - 23 Eylül 1920)
MİLLİ AŞİRETİ AYAKLANMASI (1 Haziran - 8 Eylül 1920)
ÇAPANOĞULLARI AYAKLANMASI (15 Mayıs - 27 Ağustos 1920)
ÇOPUR MUSA (AFYON) AYAKLANMASI (21 Haziran 1920)
POSTACI NAZIM VE ZİLE AYAKLANMASI (14 Mayıs - 12 Haziran 1920)
CEMİL ÇETO AYAKLANMASI (Mayıs - 7 Haziran 1920)
ASİ RESUL AYAKLANMASI (22 Mayıs - 3 Ağustos 1929)
TENDÜRÜK AYAKLANMASI (14 - 27 Eylül 1929)
BİCAR AYAKLANMASI (7 Ekim - 17 Kasım 1929)



Copyright © 2014 yadigardundar.com

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

  

teknoloji

s